opzegging

Berichten: 1331

[qu

[/quote]

Berichten: 5057

Precies tien jaar geleden bewezen onderzoekers van de Universiteit Antwerpen voor het eerst dat ons eigen geheugen ons ongewild dt-fouten doet schrijven. Met haar masterscriptie gaat Lien Van Abbenyen nog verder: datzelfde geheugen zorgt er ook voor dat we dt-fouten bij het nalezen laten staan. Kunnen we deze duivelse val dan niet vermijden?

De regels voor d en dt zijn heel eenvoudig, maar toch zondigt iedereen ertegen: van schoolkind tot student, van journalist tot professor. Hoe komt dat?

Lien Van Abbenyen: “Als we schrijven, dringt de werkwoordsvorm die het meest voorkomt in het Nederlands zich automatisch op. Dat bewezen Dominiek Sandra, Frans Daems en Steven Frisson van de Universiteit Antwerpen tien jaar geleden al. De verklaring is eenvoudig: we hebben allemaal een woordgeheugen waarin we alle woorden opslaan die we lezen, zelfs vormen die voorspelbaar zijn op basis van grammaticale informatie, zoals ‘wordt’. De vormen die in ons geheugen het meest aanwezig zijn, uiten zich het sterkst, zeker als we niet opletten of afgeleid worden. Een voorbeeld: de vorm ‘(hij) wordt’ komt in onze taal 65 keer meer voor dan de vorm ‘(ik) word’. Daarom schrijven we makkelijker de fout ‘ik wordt’ dan ‘hij word’. Dat gebeurt vooral als er woorden tussen onderwerp en persoonsvorm staan, zoals in ‘...omdat ik misschien ziek wordt’ of als we geen tijd hebben om regels of analogie toe te passen.”

Hoe weet je zo zeker dat ‘wordt’ veel vaker in onze taal opduikt dan ‘word’?

‘wordt’ zit 65 keer meer in onze taal dan ‘word’
Dominiek Sandra: “Hoe frequent een woord in het Nederlands voorkomt, weten we dankzij, bijvoorbeeld, CELEX. Dat is een databank met Nederlandstalige teksten, samen goed voor 42 miljoen woorden. Via die databank kun je nagaan hoe frequent ‘word’, ‘wordt’ enz. voorkomen. Met woordvormen die heel vaak voorkomen raken we vertrouwd. Je kunt het vergelijken met mensen die je op straat ontmoet. Als ik een familielid ontmoet, zal ik dat meteen weten. Maar als dat een student is, die ik maar enkele keren heb gezien in een volle aula, dan zal ik twijfelen.”

En nu blijkt dat we sommige dt-fouten ook laten staan als we onze schrijfsels nalezen. Hoe ben je tot die bevinding gekomen?

Lien Van Abbenyen: "Ons geheugen kan ons echt
doen twijfelen."

Lien Van Abbenyen: “We stelden als hypothese dat een vertrouwd woordbeeld ons niet enkel beïnvloedt bij het schrijven, maar ook bij het lezen. Dat zou verklaren waarom we de dt-fout in de zin ‘…omdat ik later advocaat wordt’ schrijven én laten staan bij het nalezen. Om dat te checken, lieten we meer dan 80 studenten hoger onderwijs uit allerlei studierichtingen woordcombinaties lezen met en zonder spelfouten. Dat waren combinaties met werkwoorden en met naamwoorden: ‘de vrauw’, ‘hij antwoord’, ‘het vrouw’, ‘wij begrijden’ en ook juiste vormen als ‘hij antwoordt’ … Per woordcombinatie moesten de studenten zo snel mogelijk op een knop duwen: klinkt dit als correct Nederlands, ja of nee? Ze moesten daarbij de spelling dus volledig negeren. Volgens onze eerste hypothese zouden de studenten trager reageren op een fout, omdat je de spelling niet kan negeren. Onze tweede hypothese was echter belangrijker: we verwachtten dat de reactiesnelheid bij een foute spelling kleiner zou zijn als het om een vaak voorkomende vorm ging, zoals ‘ik wordt’. En dat bleek ook. Fouten die overeenstemmen met weinig voorkomende werkwoordvormen storen ons veel meer, maar ons geheugen kan ons echt doen twijfelen als een grammaticaal foute vorm heel frequent in de geschreven taal voorkomt. Daarom zullen we een foutievevorm als ‘hij begeleid’ minder snel opmerken dan een fout als ‘hij word’. De d-vorm van ‘begeleiden’ komt namelijk vaker voor dan de dt-vorm, maar de d-vorm van ‘worden’ komt minder vaak voor.”

Een fout als ‘de vrauw’ heeft toch niets met dt-fouten te maken. Dat is gewoon een foute klinker.

Ons geheugen spant een dubbele val voor ons
Dominiek Sandra: “De studenten mochten niet door hebben dat het ons om d en dt te doen was, vandaar die andere combinaties. Hoe dan ook hebben we met ons onderzoek het fenomeen van homofoondominantie blootgelegd. Homofonen zijn woorden die je op dezelfde manier uitspreekt maar anders spelt (word-wordt). Het dominante of overheersende homofoon is de vorm die het vaakst voorkomt en die zich opdringt. We stellen ons het minst vragen bij de meest voorkomende woordbeelden. Het mooie van deze recente leesexperimenten is dat daarmee de cirkel rond is: het dominante homofoon dringt zich spontaan op tijdens het spellen en speelt ons weer parten tijdens het (na)lezen. Daardoor merken we sommige dt-fouten vaak niet op.”

Ons geheugen spant dus eigenlijk een dubbele val voor ons: een bij het schrijven en een bij het nalezen.

Lien Van Abbenyen: “Dat is juist. Daarom vinden we ook dt-fouten terug in teksten waarvan we allemaal weten dat ze goed worden nagelezen: boeken, kranten, scripties en cursussen.”

Je doet het voorkomen alsof we allemaal voortdurend dt-fouten laten staan. Maar dat is toch niet het geval.

Lien Van Abbenyen: “Veel hangt af van je focus. Als je een tekst naleest, kun je dat op twee manieren doen: heel gericht op spelling of eerder algemeen. Als je je aandacht op spelfouten richt en je tijd neemt, is de kans erg groot dat je elke spelfout, dus ook een dt-fout, er uithaalt. Maar in ons onderzoek hebben we de proefpersonen onder tijdsdruk gezet. De experimentele taak verplichtte hen om erg snel te lezen en te beslissen. Dat beïnvloedde hen. Bovendien wisten ze niet dat het om spelfouten tegen het werkwoord te doen was. Eigenlijk hebben we ze bewust in de val gelokt, de val van hun geheugen.”

Het is haast een volkswijsheid dat je nooit je eigen teksten mag nalezen op fouten, je kijkt er gewoon overheen.

Dominiek Sandra: “We letten erg vaak op de inhoud van wat we lezen. Dat zorgt ervoor dat er in ons werkgeheugen nog weinig plaats over is om op spelling te letten. Bij het nalezen moet je daar dan ook bewust op letten, anders laat je vroeg of laat fouten staan. Gericht nalezen is de enige remedie. Nu hebben we die ‘volkswijsheid’ niet onderzocht, maar ik kan me wel voorstellen dat je, door te weten welk woord er gaat komen, niet meer zo kritisch bent. Je werkgeheugen is gewoon met de inhoud bezig en heeft ook een duidelijk verwachtingspatroon over de woorden die zouden moeten komen. Gelijkaardig onderzoek toont aan dat ons geheugen ons ook parten speelt bij teksten waarin woorden ontbreken. Daar lezen we eveneens overheen. Al wat ‘low level’ is, ga je over het hoofd zien, precies omdat je de tekst te goed kent.”

Maar waarom zijn het precies d en dt in werkwoordsvormen die ons zo veel parten spelen?

Slechts 5 % van onze werkwoorden geeft problemen
Dominiek Sandra: “Misschien wel omdat we er te weinig mee worden geconfronteerd. Van alle werkwoorden in onze taal bestaat maar 5 procent uit echt ‘gevaarvormen’, zeg maar homofone vormen. Daarmee bedoel ik werkwoorden waar bijvoorbeeld d en dt in de eerste en derde persoon voor problemen zorgen. Die werkwoorden zijn niet klankzuiver: ‘word’ en ‘wordt’ klinken hetzelfde. Maar… 95 procent van onze werkwoorden zijn wel klankzuiver: werkt, loopt, spaart … je hoort meteen waar er een t moet staan. Omdat er in verhouding zo weinig gevaarvormen zijn in onze taal, zijn we onvoldoende getraind om het probleem van d en dt op te lossen. Het is alsof we hebben leren fietsen maar slechts vijf keer per jaar de weg op mogen. Dan maken we fouten.”

Sommige anderstaligen hebben verrassend weinig problemen met d en dt, als ze Nederlands leren.

Dominiek Sandra:
“We stellen ons het minst vragen bij
de meest voorkomende woordbeelden.
Daardoor merken we sommige
dt-fouten vaak niet op.”

Dominiek Sandra: “Dat is niet zo verrassend. Het Hebreeuws bijvoorbeeld kent veel meer werkwoordvormen die je enkel met behulp van regeltoepassing kan spellen. Kinderen kennen daar al snel de werkwoordspelling, omdat ze bijna altijd een grammaticale regel moeten toepassen. Dit verklaart waarom anderstaligen soms een sterk grammaticaal bewustzijn hebben ontwikkeld en minder dt-fouten schrijven als ze Nederlands leren. Engels onderzoek heeft bewezen dat kinderen met een zwak grammaticaal bewustzijn precies de meeste fouten maken tegen de spelling van vervoegde werkwoorden: ze spellen bijvoorbeeld ‘he workt’ of ‘he burnd’. Hun abstractievermogen is zwakker.”

Wat beveel je leerkrachten aan? Zij moeten hun leerlingen correct leren spellen.

Lien Van Abbenyen: “Als je leerlingen een tekst laat nalezen, moet je ze bewust op spelfouten doen scannen, vooral op niet-klankzuivere werkwoorden. Hun automatische piloot moet worden uitgeschakeld. Dat is heel onnatuurlijk, maar het is de enige manier.”

‘ Dat verklaard veel... over de detectie van spelfouten tijdens het leesproces en de invloed van lexicale en sublexicale homofoondominatie hierop’, Lien Van Abbenyen, Universiteit Antwerpen, onder promotie van prof. Dominiek Sandra. Zij haalde met dit werk de shortlist van de prestigieuze Vlaamse Scriptieprijs 2010. U vindt de scriptie en een synthese op www.scriptieprijs.be.

Berichten: 95

volgens mij durven alleen mannen maar spijt te betuigen .....
zijn vrouwen daar te trots voor ? Lachende smiley met blinkend witte tanden

Berichten: 788

JOS689 schreef:

volgens mij durven alleen mannen maar spijt te betuigen .....
zijn vrouwen daar te trots voor ? Lachende smiley met blinkend witte tanden

Jij stelt nochtans ook alleen maar vragen zonder spijt betuigingen neer te pennen, ook te trots?

Berichten: 27

LIAANTJE026 schreef:

Oké dan de stand van zaken voor nu:
Zondag:
neerslag hoeveelheid: 0
kans op neerslag(%) 2
Maximum temperatuur: 20/25 graden
windkracht 3 ZW

Nah...de parapluutjes kunnen in de auto/trein blijven hoor..trek de bikini maar uit de kast en de parasol...ooh nee, we gaan wandelen Verlegen lachende smiley

De korte box an, shirtje,wandelschoenen, flesje water veur onderweg...
Ik ben er helemaal klaar voor!!

Jeeeeeeeeeeeee.... dat is heeeeeeeel fijn. Nou ik trek ook mn wandel kostuum aan. Dus ik ben er niet voor de mooigheid Knipoog smiley

Ik ben er voor om te wandelen, lekker kletsen en genieten van de natuur. Wie doet er mee Lachende smiley met blinkend witte tanden

.

Berichten: 7

hoi hoi , is er nog iemand die naar Opwekking gaat? Smiley die vol vragen zit

Ben eigenlijk wel benieuwd of er CMers zijn die naar de Flevopolder gaan.
Ik ga wel voor de 20 ste x ongeveer hoor, ik weet het niet precies, maar toen ik de eerste x in Vierhouten ging heb ik met mezelf afgesproken dat ik voortaan Pinksteren op deze manier wilde vieren. Verliefde smiley

Berichten: 4863

Nog 4 dagen...en ik twijfel....het is wel erg leerzaam en gezellig hier...TOCH???

Berichten: 40

Ja Visje....we krijgen wat we verdienen, toch?
Vandaag nog een boel dingetjes doen hier, zodat ik morgen uitgerust en zonder "verplichtingen"lekker kan gaan wandelen......
BTW: gaan we na de wandeling ook een hapje eten bij dat restaurant?? Lijkt me gezellig als afsluiting.

Berichten: 1146

Adele...
http://youtu.be/shVBya9pEJY

Berichten: 1146

Mooi Chatuliem, onze taal..

Maar het gezegde is volgens mij nog altijd: op een knop drukken?
En niet zo zij schrijft.. "Per woordcombinatie moesten de studenten zo snel mogelijk op een knop duwen:"

Zie je.... verkeerd gebruik van taal en ook van zegswijzen.
.. taal omvat zoveel meer..

Oh ja, het ging hier over ongewilde dt-fouten..sorry.. Verlegen lachende smiley

Berichten: 5407

MARIAN519 schreef:

Mooi Chatuliem, onze taal..

Maar het gezegde is volgens mij nog altijd: op een knop drukken?
En niet zo zij schrijft.. "Per woordcombinatie moesten de studenten zo snel mogelijk op een knop duwen:"

Zie je.... verkeerd gebruik van taal en ook van zegswijzen.
.. taal omvat zoveel meer..

Oh ja, het ging hier over ongewilde dt-fouten..sorry.. Verlegen lachende smiley

En het is een Belgisch stuk toch? Dus voor belgische begrippen misschien normaal taalgebruik?

Berichten: 1146

WILLEMIJN232 schreef:

En het is een Belgisch stuk toch? Dus voor belgische begrippen misschien normaal taalgebruik?

oeps... ja, had ik niet zo bij nagedacht... Verlegen lachende smiley

Berichten: 4992

http://www.youtube.com/watch?v=VCD4rtcOgHE&feature=related

Berichten: 641

jullie dames kunnen ook echt niet even serieus en ontopic blijven he...
ik snap wel waarom vrouwen van paulus moesten zwijgen in de samenkomst Smiley met dichtgeplakte mond

Uitdagende, speelse smiley die tong uitsteekt

1tim 4:

7 maar wees afkerig van onheilige oudevrouwenpraat.

Lachende smiley met blinkend witte tanden

Berichten: 4047

onheilig? ouwe vrouwen?

zal ik even linkje plaatsen over hoe je met dames om kunt gaan....?? Clown smiley

http://www.datewijsheid.nl/dating-relatie/meer-zelfvertrouwen.htm Engeltje smiley

Berichten: 641

ontopic!

Berichten: 1331

DAVID923 schreef:

ontopic!

sorry..verkeerde topic...

Berichten: 41

LIAANTJE026 schreef:

Oké dan de stand van zaken voor nu:
Zondag:
neerslag hoeveelheid: 0
kans op neerslag(%) 2
Maximum temperatuur: 20/25 graden
windkracht 3 ZW

Nah...de parapluutjes kunnen in de auto/trein blijven hoor..trek de bikini maar uit de kast en de parasol...ooh nee, we gaan wandelen Verlegen lachende smiley

De korte box an, shirtje,wandelschoenen, flesje water veur onderweg...
Ik ben er helemaal klaar voor!!

Za'k dan ok moar d'n belt deur de korte spiekerbokse doon? Aanders geejt denne geheyt telkens noar benee umme de poar pass'n... Clown smiley

en wat soam'n et'n noa de tied, liekt miej ok wal gezellig... Knipoog smiley

Berichten: 4852

MARIO216 schreef:

Daar hou ik je aan............................

En het blijft stil. Slapende smiley

Berichten: 4852

VISSER278 schreef:

Wat ik leuk vindt?
As. vrijdag met alle jeugdleden van de visclub een avondje gaan vissen met een boot op de Grevelingen. Coole smiley met zonnebril

En het was zeer geslaagd. Lachende smiley

Berichten: 4852

ZEELAND736 schreef:

Nog 4 dagen...en ik twijfel....het is wel erg leerzaam en gezellig hier...TOCH???

Niet twijfelen....blijven!

Er zijn hier al zo weinig zeeuwen, dus Zeeland, alstublieft....Blijf Lachende smiley

Berichten: 12

ha Zeeland, gewoon lekker blijven!

Berichten: 788

ZEELAND736 schreef:

Nog 4 dagen...en ik twijfel....het is wel erg leerzaam en gezellig hier...TOCH???

blijven Zeeland, kunnen we elkander een vreugde en een steun zijn Knipoog smiley

Berichten: 4852

Jos, jij bent wel dit topic gestart maar van jezelf heb ik nog niks gelezen Smiley die vol vragen zit

En dan ook nog de vrouwen verwijten maken?????????

Berichten: 1672

HANNAH810 schreef:

onheilig? ouwe vrouwen?

zal ik even linkje plaatsen over hoe je met dames om kunt gaan....?? Clown smiley

http://www.datewijsheid.nl/dating-relatie/meer-zelfvertrouwen.htm Engeltje smiley

Bedankt voor de link hannah .... ha ha

Je moet ze ook niet wijzer maken hoor Verraste, verbaasde smiley

Berichten: 4852

MADED321 schreef:

personen die mee hopen te gaan;

hannah810, 38 jaar, regio 073, bbq, (3 kids; 5, 5 en 6)(eens per 6 weken)

maded321, 46 jaar, regio 0182 bbq, (2 kids, 7 en 9 jaar)

visser278, 43 regio 0113 bbq Kwijlende smiley

Berichten: 4852

Heeeeel misschien dat visser aan het begin van de middag even komt aanwippen. Ede-Veenendaal .....ben ieder geval in de buurt. Knipoog smiley

Berichten: 1006

arme Frank en Floshke.....
maar wel lekkere muffins

Berichten: 2

Ik ben van plan mij op te geven!
Hoe zit het met de aantal aanmeldingen
Ik zou eigenlijk naar Ecuador gaan, maar deze reis kon niet plaatsvinden omdat er te weinig aanmeldingen waren.
Zou het erg jammer vinden als deze reis ook niet doorgaat!

Groetjes,
Mirjam

Berichten: 163

Elk gezond mens heeft wel last van spijt!

Ik vind dit alleen niet de plaats om daar inhoudelijk op in te gaan.